Niemcy pozostają najpopularniejszą destynacją zarobkową wśród naszych rodaków. Odległość do granicy, jakość życia, wysokie zarobki oraz zapotrzebowanie na pracowników – to do tej pory przekonało ponad 1 milion Polaków. Chętnych na wyjazd do Niemiec nie brakuje. Ze względu na to, że część Polaków decyduje się na całkowitą migrację, warto przyjrzeć się temu, jak funkcjonuje system emerytalny w Niemczech. Ile wynosi emerytura w Niemczech? Od kiedy przysługuje? Odpowiedzi znajdziemy w artykule. Wyjazd do pracy w Niemczech – popularne branże Rynek pracy w Niemczech jest mocno uzależniony od pracowników zagranicznych, zwłaszcza jeżeli mówimy o pracownikach z Polski. Wolne wakaty znajdziemy dosłownie w każdej branży. Co więcej, na zatrudnienie można liczyć zarówno w okresie sezonowym, jak i po jego zakończeniu. Zaleca się szukać zatrudnienia w mniejszych miejscowościach ze względu na niższe koszty życia oraz większe zapotrzebowanie na pracowników. Niestety, migracja wewnętrzna do większych miast w obecnych czasach jest zjawiskiem całkowicie naturalnym. Polecamy zwrócić uwagę na oferty pracy na stanowiskach takich jak: Opiekun/ka osoby starszejPracownik medyczny (pielęgniarka)Personel restauracji/hotelu Praca na magazynieMechanik/inżynierPracownik budowlanyHydraulikElektryk Czas pracy w Niemczech Tygodniowy czas pracy w Niemczech wynosi około 39 godzin, choć często spotykany jest także 40- godzinny tydzień pracy. Urzędy i biura otwierane są zazwyczaj o godzinie przy czym około godziny stosuje się przerwy obiadowe (Mahlzeit). Jak wynająć mieszkanie w Niemczech? Zarobki w Niemczech Wynagrodzenie za pracę w Niemczech jest zróżnicowane w zależności od branży i regionu oraz podlega tzw. układom taryfowym, które je precyzyjnie określają. Stawki za pracę w landach wschodnich są generalnie niższe niż te obowiązujące w landach zachodnich ze względu na historycznie uwarunkowane różnice w rozwoju ekonomicznym. W Niemczech istnieje również nowo ustalona, ogólnokrajowa kwota płacy minimalnej, która w 2022 roku wynosi 9,82 EUR brutto. Poniżej można sprawdzić średnie stawki godzinowe brutto w poszczególnych branżach: Branża/stanowiskoŚrednia stawka godzinowa bruttoPraca na magazynie10-12 EURProdukcja11-13 EURPracownik ogólnobudowlany13-15 EURŚlusarz-spawacz15-17 EUROpiekun/ka osoby starszej13-14 EURKelner/ka12-13 EUROgrodnictwo/zbiory10-11 EURSprzedawca10-12 EURElektryk budowlany13-14 EUR Sprawdź stawki minimalne w Niemczech w 2022 roku Jak już wspomniano wyżej, stawki godzinowe mogą mocno się różnić w zależności od landu, doświadczenia, czy przedsiębiorstwa, które zatrudnia. Co więcej, znajomość języka niemieckiego również ma wpływ na wysokość oferowanej stawki. Jednak w dalszym ciągu pojawia się sporo ofert pracy, gdzie język nie jest wymagany, ale przy tym nie należy się spodziewać wyższej stawki czy lepszego stanowiska. Emerytura w Niemczech dla Polaków – na co zwrócić uwagę? Każdy po przepracowaniu min. 5 lat nabywa prawo emerytalne w Niemczech. Warunkiem jest regularne opłacanie składek emerytalnych. Ale! Mówimy o nabyciu prawa do możliwości otrzymania emerytury, a nie do minimalnej emerytury. Wysokość świadczeń jest uzależniona od dochodu pracownika, czyli nie dostaniemy najniższej niemieckiej emerytury po 5 latach pracy. Co więcej, w Niemczech nie obowiązuje minimalna emerytura. Rozliczenia odbywają się indywidualnie dla każdego. Korzystając z kalkulatora emerytur w Niemczech możemy sprawdzić, ile prawdopodobnie dostaniemy. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę? W Niemczech obowiązują 2 porozumienia w sprawie wypłat emerytalnych dla obcokrajowców: porozumienie emerytalne z 1975 roku oraz prawo emerytalne UE. Pierwsze porozumienie dotyczy osób, które wyjechały do Niemiec przed roku. W tym przypadku, sumuje się lata doświadczenia zawodowego z Polski oraz Niemiec. Przy tym, obowiązek wypłaty świadczenia leży po stronie państwa, w którym obecnie przebywa dana osoba. Natomiast prawo emerytalne Unii Europejskiej zakłada, iż na wysokość emerytury składają się wszystkie przepracowane lata na terenie UE. Czyli niezależnie od miejsca pracy czy nawet tymczasowego pobytu, emerytura zostanie wypłacona w miejscu stałego zamieszkania. Edukacja w Niemczech – Jak działa niemiecki system szkolnictwa? Warunki otrzymania emerytury w Niemczech Jak już wspomniano wyżej, prawo do emerytury nabywa się po 5 przepracowanych latach w Niemczech. Do stażu wlicza się wyłącznie legalne zatrudnienie, przy którym odprowadzane są składki na fundusz emerytalny. Oprócz tego, musimy pamiętać o osiągnięciu wieku emerytalnego. Ile wynosi wiek emerytalny w Niemczech? Jak się okazuje, na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Ze względu na to, że wiek emerytalny w Niemczech klasyfikuje się rokiem urodzenia. Czyli np: Rok urodzeniaWiek emerytalnyprzed 1947 rokiem65 lat1947-195865 i 1 m-c195866 lat1959-196366 i 2 m-cepo 196467 lat Niemiecki rząd zapowiada, że od 2031 roku wiek emerytalny zostanie ujednolicony i będzie wynosił 67 lat zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn. Jak można zauważyć w tabeli, w niektórych polach zaznaczono lata + miesiące. Wynika to z tego, że aktualnie wiek emerytalny z każdym rokiem podwyższa się o miesiąc. Istnieje również możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę. Warunkiem jest albo zaświadczenie o niepełnosprawności albo 45 lat stażu pracy. Rodzaje emerytur w Niemczech W Niemczech rozróżnia się kilka rodzajów emerytur: Regelaltersrente – podstawowaFrühere Pensionierung – wcześniejsza emerytura (45 lat stażu)Erwerbsminderungsrente – z tytułu niepełnosprawnościRuhestand für Bergleute – dla górników (od 60 r. ż.)Hinterbliebenenrente – dla wdowy, bądź wdowcaGrundsicherung – dodatek dla osób o niskich dochodach Świadczenie dla osób o niskich dochodach obowiązuje od 2021 roku. Warunkiem jest odprowadzanie składek ubezpieczeniowych przez min. 33 lata oraz miesięczny dochód w wysokości 1250 EUR. Kwota dodatku waha się od 70 do nawet 450 EUR/miesięcznie. Świadczenie jest przyznawane automatycznie, nie ma potrzeby wypełniania dodatkowych wniosków. Praca w Niemczech bez znajomości języka – lista branż Od czego zależy wysokość emerytury w Niemczech? Przede wszystkim na wysokość emerytury w Niemczech składają się dochody pracownika. Spośród przepracowanych lat wybiera się ten najkorzystniejszy pod względem finansowym i na podstawie tego wylicza się emeryturę. Dodatkowo, wysokość emerytury zależy od: stażu pracywysokości składek ubezpieczeniowychwspółczynnika momentu przejścia na emeryturę (im wcześniej tym mniejsza kwota)punktów emerytalnych Co do ostatniego, osoba dostaje 1 punkt emerytalny w przypadku osiągnięcia średnich rocznych dochodów w Niemczech (w 2021 roku wynosił 49 200 EUR). Im więcej uzyskanych punktów, tym większa kwota emerytury. Można też znaleźć informację, że wysokość emerytury w Niemczech wynosi ok. 30-35% dochodu, który osoba osiągnęła w wyżej wspomnianym najkorzystniejszym okresie. Co ciekawe! Tło historyczne również ma wpływ na wysokość świadczeń emerytalnych, np. większość kobiet mieszkających na zachodzie Niemiec zwolniło się z pracy na rzecz macierzyństwa. I w związku z tym, teraz brakuje im lat stażu pracy, albo odpowiedniej liczby punktów emerytalnych. Ile wynosi średnia emerytura w Niemczech? Jak już wiemy, w Niemczech nie obowiązuje minimalna emerytura, bowiem ciężko jest sprecyzować, ile ona wynosi. Średnia emerytura w Niemczech wynosi ok. 1538 EUR brutto. W przypadku landów zachodnich średnia emerytura waha się na poziomie 1870 EUR brutto, a na wschodzie – ok. 1520 EUR brutto. Ważne! Tyle średnio wynosi emerytura po 45 letnim stażu pracy. W pozostałych przypadkach, osoba może liczyć na emeryturę w wysokości ok. 1000 EUR. Aktualne ceny i koszty życia w Niemczech – 2022 Jak złożyć wniosek o wypłatę emerytury w Niemczech? Przede wszystkim musimy pamiętać o tym, że wniosek o emeryturę w Niemczech należy złożyć najpóźniej 3 miesiące przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Do wniosku należy dołączyć: akt urodzeniadane o zatrudnieniu (np. świadectwa pracy)zaświadczenie o niepełnosprawności (jeżeli jest)kopię paszportu (dowodu osobistego)numer konta bankowegokartę ubezpieczenia zdrowotnego Wnioski do pobrania można znaleźć na stronie niemieckiego zakładu ubezpieczeń zdrowotnych – Deutsche Rentenversicherung. Dopiero planujesz wyjazd do Niemiec? Powiązane wpisy Zwrot podatku z Niemiec – o czym warto pamiętać?Agencje pracy w Berlinie – Sprawdź listę sprawdzonych agencji!Sklepy z polską żywnością w Niemczech – Gdzie kupić polskie jedzenie?Przeprowadzka do Niemiec – Formalności Krok po KrokuJak założyć działalność gospodarczą w Niemczech – Gewerbe
Waloryzacja emerytur w 2023. W marcu 2023 roku zostanie ustalona waloryzacja świadczeń emerytalnych. Według podpisanej przez Prezydenta ustawy emerytury i renty wzrosną o 13,8 proc., a minimalna kwota waloryzacji wyniesie 250 zł brutto. Mówi się jednak, że waloryzacja będzie wyższa i może być nawet na poziomie 15%. Najnowsze oferty pracy w Niemczech Najnowsze oferty pracy za granicą znajdziesz tutaj. Mieszkasz w Niemczech? To też Cię zainteresuje: Mieszkasz w Niemczech? To też Cię zainteresuje: Pytania dotyczące emerytury w Niemczech: Czy praca w Niemczech wlicza się do mojej emerytury w Polsce? 🇩🇪 Zgodnie z prawem UE, do emerytury wliczają się okresy prac ze wszystkich państw Unii, w których pracowaliśmy. Zasada ta nie dotyczy osób, które przeprowadziły się i pracowały na terenie Niemiec przed rokiem. Należy jednak pamiętać, że każda sytuacja powinna być traktowana indywidualnie. Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz w tym wpisie. Ile wynosi najniższa niemiecka emerytura? 🧓🏻 W Niemczech nie ma czegoś takiego, jak emerytura minimalna lub bazowa. Osoby najbiedniejsze mogą ubiegać się o świadczenia z pomocy stycznia 2021 roku weszła w życie ustawa o emeryturze podstawowej Grundrente, które ma wspierać osoby o najniższych dochodach. z Grundrente będą mogły korzystać osoby, które odprowadzały składki emerytalne przez co najmniej 33 informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz w tym wpisie. Ile dostanę emerytury za 5 lat pracy w Niemczech? 💰 Po 5 latach pracy uzyskuje się prawo do ubiegania się niemiecką emeryturę. Nie oznacza to jednak, że wystarczy popracować 5 lat, aby otrzymać pełne świadczenie emerytalne. Emeryturę możemy otrzymać dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego. W Niemczech nie ma czegoś takiego, jak emerytura minimalna lub bazowa, którą można by było otrzymać po 5 przepracowanych latach. Wysokość niemieckiej emerytury jest uzależniona od czasu płatności składek, ich wysokości oraz tego, czy pracowaliśmy w Niemczech Wschodnich czy Zachodnich. System liczenia niemieckiej emerytury w uproszczeniu wygląda w następujący sposób:Jej wysokość zależy od zgromadzonych punktów (Entgeltpunkte); w dużym uproszczeniu 1 punkt to 1 średnie wynagrodzenie w Niemczech, czyli jeśli zarabiamy średnio w roku 1 średnią krajową, zostanie nam to przeliczone na 1 EntgeltpunktNastępnie te punkty są mnożone przez Rentenwert, czyli współczynnik wartości emerytury (w 2021 roku dla Niemiec Zachodnich wynosi on 34,19 euro, natomiast dla wschodnich - 33,47 euro)Czyli zarabiając średnią krajową przez 5 lat, otrzymamy 5 Entgeltpunkte, czyli nasza emerytura będzie wynosiła około 5 x 33,47 = 167,35 euro (Niemcy Wschodnie) lub 5 x 34,19 = 170,95 euro (Niemcy Zachodnie). Ostateczna wysokość emerytury zależy jednak naszej od indywidualnej sytuacji. W tym wpisie znajdziesz wszystkie informacje na temat niemieckiej emerytury. Czy muszę składać wniosek o emeryturę w Niemczech czy zostanie mi ona przyznana automatycznie? 📄 Nie, emerytura w Niemczech nie jest przyznawana automatycznie. Przy składaniu wniosku będzie Ci potrzebny niemiecki numer ubezpieczenia socjalnego, czyli SV-Nummer Poza tym warto mieć, zbierać i trzymać wszystkie potwierdzenia wypłat naszego wynagrodzenia w Niemczech (czyli tzw. „Lohnabrechnung”), świadectwa pracy, potwierdzenia zgłoszenia do ubezpieczenia i wszystkie inne dokumenty dotyczące naszej pracy i składek, które otrzymujemy od naszego pracodawcy i niemieckich urzędów. Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz w tym wpisie. Ile wynosi najniższa niemiecka emerytura po 5 latach pracy? W Niemczech nie ma czegoś takiego, jak emerytura minimalna lub bazowa. Wysokość niemieckiej emerytury jest uzależniona od czasu płatności składek oraz ich wysokości. Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz w tym wpisie. Ile będzie wynosiła moja emerytura w Niemczech po 10 latach pracy? Czy można mieć emeryturę w Niemczech po mężu? To zależy od sytuacji. Generalna zasada jest następująca: emerytura w Niemczech po mężu przysługuje, jeśli zmarły w dniu śmierci spełniał wszystkie warunki potrzebne do uzyskania emerytury. Należy jednak wziąć pod uwagę, że każda sytuacja jest inna i należą ją rozpatrywać indywidualnie z niemieckim lub polskim urzędem ds. emerytury. Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku dotyczącym emerytury w Niemczech. Ile mogę dorobić do mojej emerytury w Niemczech? Emeryci w Niemczech mogą „dorobić" jedynie kwotę nie większą niż 450 euro miesięcznie. Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz tu. Czy trzeba odprowadzać podatki od niemieckiej emerytury? Tak, niemiecka emerytura jest opodatkowana w zależności od jej wysokości. Oczywiście przy emeryturze również obowiązuje kwota wolna od podatku (która jest zmienna). Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz w tym wpisie. Pracowałem przez 7 lat w Niemczech. Czy te lata zostaną wliczone do mojej emerytury? Tak, w Unii Europejskiej do emerytury wliczają się okresy prac ze wszystkich państw Unii, w których pracowaliśmy, bez względu na to, gdzie pracowałeś i niezależnie od tego, gdzie będziemy pobierać emeryturę (pod warunkiem odprowadzania składek emerytalnych). Więcej informacji znajdziesz w naszym poradniku dotyczącym emerytury w Niemczech. Ile wynosi minimalna emerytura w niemczech po 5 latach? W Niemczech nie ma czegoś takiego, jak emerytura minimalna lub bazowa. Wysokość niemieckiej emerytury jest uzależniona od lat pracy i wysokości zarobków. Więcej informacji o emeryturze w Niemczech znajdziesz tu. Jak wygląda system emerytalny w Niemczech? Kwestie związane z niemiecką emeryturą są dość skomplikowane. Wynika to między innymi z tego, że niemiecki system emerytalny przechodził wiele reform. W uproszczeniu prawo do niemieckiej emerytury regulują 2 umowy:1. Porozumienie emerytalne z 1975 roku Pełna nazwa tego porozumienia to: polsko-niemieckie porozumienie w sprawie ubezpieczenia społecznego z roku. Zgodnie z tym porozumieniem emerytura jest wypłacana na podstawie wszystkich składek, które były płacone i w Niemczech, i w Polsce. Emeryturę wypłaca tylko jedno państwo - to, w którym mieszka emeryt. 2. Prawo emerytalne Unii EuropejskiejW Unii Europejskiej obecnie obowiązuje zasada tzw. "koordynacji emerytur". Co to znaczy? Do emerytury wliczają się okresy prac ze wszystkich państw Unii, w których pracowaliśmy, bez względu na to, gdzie pracowałeś i niezależnie od tego, gdzie będziemy pobierać emeryturę. W UE składki emerytalne są odprowadzane w kraju, w którym pracujemy, zaś emerytura jest wypłacana w miejscu zamieszkania w momencie uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego. Osoby, które przyjechały do Niemiec przed obowiązuje porozumienie emerytalne z 1975 r. Natomiast wszystkie pozostałe osoby obejmuje już prawo tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Jak jest wyliczana niemiecka emerytura? System liczenia niemieckiej emerytury w uproszczeniu wygląda w następujący sposób:Jej wysokość zależy od zgromadzonych punktów (Entgeltpunkte); w dużym uproszczeniu 1 punkt to 1 średnie wynagrodzenie w Niemczech, czyli jeśli zarabiamy średnio w roku 1 średnią krajową, zostanie nam to przeliczone na 1 EntgeltpunktNastępnie te punkty są mnożone przez Rentenwert, czyli współczynnik wartości emerytury (w 2021 roku dla Niemiec Zachodnich wynosi on 34,19 euro, natomiast dla wschodnich - 33,47 euro)Czyli zarabiając średnią krajową przez 35 lat pracy, otrzymamy 35 Entgeltpunkte, czyli nasza emerytura będzie wynosiła około 35 x 33,47 = 1171,45 euro (Niemcy Wschodnie) lub 35 x 34,19 = 1196,65 euro (Niemcy Zachodnie). Ostateczna wysokość emerytury zależy jednak naszej od indywidualnej sytuacji. W tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Ile lat trzeba pracować w Niemczech, żeby mieć emeryturę? Aby móc otrzymać emeryturę w Niemczech, należy pracować 5 lat. Nie oznacza to jednak, że po 5 latach pracy należy nam się od razu niemiecka emerytura. Musimy również osiągnąć wiek emerytalny, który obecnie wynosi 67 lat (dla kobiet i dla mężczyzn).W tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Ile wynosi najniższa emerytura w Niemczech? W Niemczech nie ma czegoś takiego, jak najniższa emerytura. Jej wysokość zależy od wysokości naszych zarobków, liczby przepracowanych lat i miejsca zamieszkania (Niemcy Wschodnie lub Zachodnie). 1 stycznia 2021 roku weszła w życie ustawa o emeryturze podstawowej Grundrente, które ma wspierać osoby o najniższych dochodach. z Grundrente będą mogły korzystać osoby, które odprowadzały składki emerytalne przez co najmniej 33 zostanie przyznana osobom, których emerytura wynosi mniej niż 1250 EUR (osoby samotne) lub 1950 EUR (pary i małżeństwa). Wysokość emerytury podstawowej wyniesie od 75 EUR do 450 EUR miesięcznie. W tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Ile wynosi wiek emerytalny w Niemczech w 2022 roku? Obecnie wiek emerytalny w Niemczech wynosi 65 lat i uzależniony jest od roku urodzenia. To się jednak już zmienia. Do 2029 roku wiek emerytalny będzie stopniowo podwyższany o jeden miesiąc. Wiek, w którym Niemcy mogą pobierać pełną emeryturę państwową bez potrąceń, ma stopniowo wzrastać — z 65 do 67 lat do 2029 roku. Zasada ta obejmie osoby urodzone w (i po) 1964 roku, zarówno kobiety, jak i mężczyzn. W tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Ile wynosi średnia emerytura w Niemczech? Według najnowszego raportu rządu federalnego dotyczącego emerytur, średnia emerytura w Niemczech dla par wynosi:2989 euro (Niemcy Zachodnie)2577 euro (Niemcy Wschodnie)Średnia niemiecka emerytura wśród mężczyzn wynosi:1875 euro (Niemcy Zachodnie)1563 euro (Niemcy Wschodnie)Średnia niemiecka emerytura wśród kobiet wynosi:1617 euro (Niemcy Zachodnie)1567 euro (Niemcy Wschodnie)W tym wpisie znajdziesz więcej informacji na temat niemieckiej emerytury. Chcesz się przekonać, jak wygląda emerytura w innych krajach?Czy mogę przejść na emeryturę w wieku 55 lat? Emerytura przysługuje też osobom, których staż pracy w górnictwie wynosi minimum 25 lat.Na ich podstawie z wcześniejszej emerytury mogą skorzystać osoby urodzone w latach 1949-1968, które do 31 grudnia 2008 roku ukończyły 55 lat i mają 20 (w przypadku kobiet) lub 25 lat (w przypadku mężczyzn) – w tym min.
Reforma (PIT 12 proc.) ma wejść w życie od 1 lipca i od lipca niższa stawka będzie stosowana przez ZUS przy pobieraniu zaliczek na roczny podatek. Jednak zmiana ma obowiązywać już od 1 stycznia 2022 r., co oznacza, że nadpłacone zaliczki za okres styczeń- czerwiec urząd skarbowy zwróci po zatwierdzeniu rocznego rozliczenia PIT. Krzysztof Kapica / Polska PresRWyższa emerytura na rękę, choć bez podwyżki czy waloryzacji: to już się dzieje, kolejne osoby dostają emerytury z niższą zaliczką na PIT już od 1 lipca br. 14 czerwca prezydent podpisał sprawie ustawę z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. Między innymi jej mocą stawka stosowania w pierwszym przedziale skali progresywnej zostaje obniżona z 17% do 12%. Dostaliście już czerwcową emeryturę? Dobra wiadomość jest taka, że dla większości emerytów, rencistów i osób pobierających z ZUS inne świadczenia niż emerytura i renta a podlegające PIT, lipcowa wypłata będzie wyższa! Wiadomo już, że w sierpniu będzie czternasta emerytura i to ona ma zastąpić drugą w tym roku waloryzację emerytur, o którą upominają się nie tylko sami emeryci. Być może dwie waloryzacje będą rozważane w odniesieniu do 2023 roku, podobnie jak już zapowiedziana przez rząd podwójna w przyszłym roku waloryzacja minimalnego wynagrodzenia za emerytura na rękę: podatek niższy o 5 procent według stawki 12 procentJedyny konkret na resztę roku, poza wspomnianą czternastką, to korzyści podatkowe wynikające z obniżenia od 1 lipca 2022 r. stawki najniższego progu skali podatkowej - z 17 do 12 proc. Kto skorzysta i ile - przygotowaliśmy bardzo szczegółowe wyliczenia netto i brutto na kilkunastu przykładach. ZUS zwaloryzował konta ubezpieczonych, ale nie poinformuje o... Warto przy tym wiedzieć, że obniżona stawka PIT do 12 proc. obowiązuje z mocą wsteczną od 1 stycznia 2022 r. To oznacza, że większość emerytów ma nadpłatę zaliczek na podatek. ZUS ich jednak nie zwróci obniżona stawka bez wątpienia będzie miała swoje przełożenie na wyższe wypłaty netto emerytury w przypadku wielu podatników, to jednak na zwrot nadpłaty podatku za pierwsze półrocze trzeba będzie Wielu podatników oddawało państwu podatek na poziomie 17 procent. Niemniej, pomimo zmiany stawek, nie będą oni mieli możliwości natychmiastowego zwrotu nadpłaconego podatku. Wszystko za sprawą przepisów, które jasno stanowią, iż nastąpi to w momencie złożenia zeznania rocznego za 2022 rok. W praktyce oznacza to, że spora część podatników otrzyma zwrot nadpłaconego podatku dopiero wiosną przyszłego roku - podkreśla Blajer z W tym miejscu dodać należy, że osoby rozliczające się elektronicznie będą musiały poczekać na zwrot maksymalnie 45 dni. Te zaś osoby, które sięgną po papierową wersję rozliczenia, będą musiały poczekać blisko 3 miesiące, co może wydłużyć w niektórych przypadkach zwrot nawet do lipca-sierpnia przyszłego która sięga już 15 procent sprawia, że tegoroczna waloryzacja emerytur (7 proc.) nie jest w stanie zrekompensować emerytom i innym osobom, pobierającym - waloryzowane w identyczny sposób - świadczenia z ZUS, wzrostu kosztów utrzymania. Tym bardziej, że żywność, leki oraz koszty utrzymania mieszkania rosną na rękę emerytury w lipcu, ale emeryci marzą o drugiej waloryzacjiPo kwietniowej wypłacie trzynastych emerytur seniorzy mogą już liczyć tylko na czternastkę oraz na efekty obniżenia podatku od lipca 2022 roku. Czy te korzyści zrekompensują już dwucyfrową inflację?Część tej różnicy między inflacją a marcową waloryzacją z pewnością zrekompensowała trzynasta emerytura oraz czternasta emerytura, którą rząd zapowiedział na koniec wakacji lub początek potwierdzając czternastą emeryturę na początku kwietnia 2022 roku minister Marlena Maląg wykluczyła możliwość drugiej w tym roku, jesiennej waloryzacji to już jednak zamyka temat? Przypomnijmy, jak wygląda sytuacja z czternastymi emeryturami. Nie zaplanowano ich w budżecie na 2022 r., wysocy urzędnicy ministerstwa rodziny publicznie informowali, że czternastki w tym roku nie będzie, po czym premier oznajmił, że czternastka w 2022 r. będzie na pewno. Może więc sytuacja powtórzy się przy okazji drugiej waloryzacji emerytur - choćby od września? Oby! Wyższe emerytury od lipca 2022: 12 proc. PIT zamiast 17 poprawę emeryckich budżetów – podobnie jak wszystkich osób płacących podatek według skali tabeli podatkowej – powinna przynieść kolejna reforma podatkowa, a konkretnie obniżenie najniższej stawki podatkowej z 17 do 12 jakie to będą sumie strach pomyśleć co by było, gdyby nie podwyższenie kwoty wolnej do 30 tys. zł, pomniejszającej faktyczne obciążenie milionów emerytów, pobierających świadczenia brutto do 2 500 zł miesięcznie o 9 proc. składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podobnie jak zapowiedziana kolejna obniżka - najniższej stopy PIT z 17 do 12 proc. Co prawda te ulgi w podatkach dotyczą nie tylko emerytów, ale wszystkich płacących podatki, ale to emeryci są przecież jedną z najskromniej żyjących grup konkretnie zyskasz po obniżce PIT przy danej wysokości emerytury? Kliknij w link i sprawdź:Ile zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 6 500 zł brutto, wyliczenieIle zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 8 000 zł brutto, wyliczenieIle zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 2 700 zł brutto, wyliczenieIle zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 3 100 zł brutto, wyliczenieIle zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 4 000 zł brutto, wyliczenieIle zyskasz od lipca na obniżce podatku - emerytura 4 500 zł brutto, wyliczenieOd lipca wyższa emerytura: liczymy, kto ile zyska i ile. Sprawdź!aInaczej jest u osób, które mają wyższe emerytury. W ich przypadku ZUS od emerytury brutto potrąca i składkę na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczkę na wyjaśnienia trzeba tu dodać, że reforma (PIT 12 proc.) ma wejść w życie od 1 lipca i od lipca niższa stawka będzie stosowana przez ZUS przy pobieraniu zaliczek na roczny podatek. Jednak zmiana ma obowiązywać już od 1 stycznia 2022 r., co oznacza, że nadpłacone zaliczki za okres styczeń - czerwiec urząd skarbowy zwróci po zatwierdzeniu rocznego rozliczenia 2 600 zł miesięcznie: 2 600 złTeraz:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 234 zł Zaliczka na podatek (2 600 zł razy 17 proc. minus 425 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 17 zł Emerytura na rękę: 2 349 zł Po obniżeniu stawki 17 proc. do 12 proc.:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 234 zł Zaliczka na podatek (2 600 zł razy 12 proc. minus 300 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 12 zł Emerytura na rękę: 2 354 zł Zysk: 5 zł miesięcznie, 60 zł za cały rok Emerytura 2 800 zł miesięcznie: Teraz:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 252 zł Zaliczka na podatek (2 800 zł razy 17 proc. minus 425 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 51 zł Emerytura na rękę: 2 497 zł Po obniżeniu stawki 17 proc. do 12 proc.:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 252 zł Zaliczka na podatek (2 800 zł razy 12 proc. minus 300 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 36 zł Emerytura na rękę: 2 512 zł Zysk: 15 zł miesięcznie, 180 zł za cały rok Błyskawicznie sprzedają się nowe obligacje antyinflacyjne ro... Emerytura 3 000 zł miesięcznie:Teraz:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 270 zł Zaliczka na podatek (3 000 zł razy 17 proc. minus 425 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 85 zł Emerytura na rękę: 2 645 zł Po obniżeniu stawki 17 proc. do 12 proc.:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 270 zł Zaliczka na podatek (3 000 zł razy 12 proc. minus 300 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 60 zł Emerytura na rękę: 2 670 zł Zysk: 25 zł miesięcznie, 300 zł za cały rok Emerytura 3 500 zł miesięcznie:Teraz:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 315 zł Zaliczka na podatek (3 500 zł razy 17 proc. minus 425 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 170 zł Emerytura na rękę: 3 015 zł Po obniżeniu stawki 17 proc. do 12 proc.:Składka na ubezpieczenie zdrowotne: 252 zł Zaliczka na podatek (3 500 zł razy 12 proc. minus 300 zł czyli 1/12 pomniejszenia z tytułu kwoty wolnej) to 120 zł Emerytura na rękę: 3 065 zł Zysk: 50 zł miesięcznie, 600 zł za cały rok Uwaga! Wyliczenia są oparte na uproszczonym założeniu, że emerytura przez wszystkie miesiące 2022 roku jest w identycznej wysokości, a w praktyce w styczniu i lutym przed waloryzacją była niższa, nie uwzględnia też dodatkowego dochodu z tytułu 13. i 14. emerytury - ma więc charakter wyłącznie swoje zdrowieMateriały promocyjne partnera Wyższe emerytury od lipca 2022: potrzeba dodatkowej waloryzacji?Jak widać z wyliczeń nie są to kwoty imponujące. Nawet jeśli uwzględnilibyśmy trzynastą emeryturę: 1 338,44 zł brutto minus 120,46 zł składki zdrowotnej czyli 1 217,98 zł netto, co miesięcznie daje wsparcie w wysokości 101,50 zł i przyjęli, że czternastka w drugiej połowie roku będzie w takiej samej wysokości, to z trudem te pieniądze oraz zyski z obniżenia stawki podatku do 12 proc. zrekompensują różnice między inflacją a waloryzacją emerytur coraz głośniej mówi się o potrzebie drugiej w tym roku waloryzacji emerytur. Czy do niej dojdzie? na razie nie ma ani oficjalnego, ani nieoficjalnego stanowiska rządu w tej dla emerytur w innej wysokości - sprawdź:Jaka emerytura, jaka korzyść. Kliknij Oznacza to, że w 2023 roku minimalna emerytura wyniesie 1 588,44 zł brutto (1 445,48 zł netto). Prawo do pobierania minimalnej emerytury mają osoby, które osiągnęły wymagany staż ubezpieczeniowy. W przypadku kobiet jest to 20 lat, natomiast w przypadku mężczyzn – 25 lat.Musimy coraz dłużej pracować, aby przejść na emeryturę. Ten trend utrzymuje się w niemal całej Unii Europejskiej. Zobacz, ile lat pracuje się w Europie przed przejściem na zatrudnienia dzielący nas od przejścia na emeryturę wydłuża się, a Polacy mają stosunkowo niewiele lat do przepracowania, w porównaniu z innymi, europejskimi krajami. W 2019 r. osoby od 15. roku życia wzwyż musiały przepracować blisko 36 lat (35,9), aby przejść na emeryturę – wynika z danych Eurostatu. Tyle lat pracy czeka nas w Unii Europejskiej. Dla porównania, w 2018 r. w UE trzeba było pracować o 0,2 roku krócej, a w 2000 r. – o 3,6 roku pracują dłużej przed emeryturąW Unii Europejskiej najdłuższa praca czeka Szwedów (42 lata), Holendrów (41 lat) i Duńczyków (40 lat). Długo będą pracować Niemcy (niewiele ponad 39 lat) i Estończycy (39 lat). Zdecydowania najkrócej na unijnym rynku pracy pozostaną mieszkańcy cieplejszych krajów – Włosi (32 lata), Chorwaci (32,5 roku) i Grecy (33,2 roku). Na tle tych krajów odznacza się Cypr, gdzie pracownicy mają do przepracowania 37,5 ciekawe, Polska wraz z Belgią plasuje się tuż za Włochami, Chorwatami i Grekami. Przewidywany czas pracy do emerytury w naszym kraju wynosi 33,6 roku. 10 pytań na rozmowie kwalifikacyjnej. Omawiamy krok po kroku... Pod względem liczby lat do przepracowania krajom nadbałtyckim najbliżej jest do Europy Zachodniej. Oprócz wspomnianej już Estonii (39 lat pracy) pracownicy na Litwie i Łotwie w 2019 r. musieli pracować na emeryturę odpowiednio: 37,1 oraz 36,8 roku. Najdłużej pracują przed emeryturą IslandczycyJeszcze większe skrajności można zaobserwować w krajach, które nie należą do Unii Europejskiej. W Turcji przed emeryturą wystarczy pracować niewiele ponad 29 lat (29,3 roku), podczas gdy Islandczycy mają do przepracowania blisko 46 lat (45,8 roku).W porównaniu z rokiem 2000, w 2019 r. oczekiwany czas pracy przed emeryturą w państwach członkowskich wzrósł. W ciągu dekady Maltańczykom przybyło do przepracowania 7,6 roku, Węgrom – 6,9 roku, a Estończykom – 5,5 roku. Najmniej statystyki poszły w górę w Danii (o 1,7 roku) i w Grecji (o 1,8 roku), a w Rumunii nawet spadły (o 2,2 roku).Analizując długość lat, jaką przyjdzie nam przepracować, żeby przejść na emeryturę, możemy podzielić poszczególne kraje z unii na 5 grup. W pierwszej z nich znalazłyby się kraje, gdzie wystarczy pracować niecałe 33 lata, w drugiej grupie – kraje ze średnią długością zatrudnienia od 33 do niecałych 35 lat, w trzeciej grupie – kraje, gdzie pracuje się od 35 do blisko 38 lat, w czwartej grupie kraje, gdzie aktywność zawodową zachowuje się od 38 do prawie 40 lat i wreszcie w piątej grupie pechowcy pracujący przed emeryturą powyżej 40 długo pracujemy przed emeryturą?Niecałe 33 lata pracy do emerytury: Włochy, Chorwacja, Czarnogóra, Macedonia i Turcja Od 33 do mniej niż 35 lat pracy do emerytury: Grecja, Belgia, Polska, Rumunia, Luksemburg, Bułgaria, Słowacja, Węgry i Serbia Od 35 do mniej niż 38 lat pracy do emerytury: Hiszpania, Francja, Słowenia, Czechy, Malta, Łotwa, Litwa, Irlandia, Cypr i Austria Od 38 do mniej niż 40 lat pracy do emerytury: Portugalia, Finlandia, Estonia, Niemcy, Wielka Brytania i Norwegia Powyżej 40 lat pracy do emerytury: Dnia, Holandia, Szwecja, Szwajcaria i Islandia Kobiety szybciej przechodzą na emeryturęPrzeciętny mężczyzna pracuje prawie o 5 lat dłużej niż kobieta (o 4,9 roku dłużej w 2019 r.). W UE miał do przepracowania średnio 38,3 roku przed przejściem na emeryturę podczas gdy przeciętna kobieta pracowała 33,4 roku. Co ciekawe, w 2000 r. mężczyźni pracowali o ponad 7 lat dłużej niż kobiety (7,1 roku). W 2019 r. mężczyźni zachowali dłuższą aktywność na rynku pracy niż kobiety we wszystkich krajach badanych przez Eurostat z wyjątkiem Litwy i Łotwy. Na Łotwie kobiety pracowały przed emeryturą tyle samo czasu co mężczyźni podczas gdy na Litwie przechodziły na emeryturę o 0,8 roku później niż mężczyźni. 10 skutecznych metod poszukiwania pracy. Postępuj tak, a rek... Na Malcie, która uchodzi za katolicki i konserwatywny kraj, mężczyźni zwlekają z przejściem na emeryturę ponad 9 lat dłużej niż kobiety (9,3 roku). We Włoszech luka płciowa (ang. gender gap) wynosi 9,1 roku. Jeszcze większe dysproporcje można zaobserwować w dwóch krajach, które dopiero ubiegają się o przystąpienie w Unii Europejskiej – w Macedonii i Turcji. Macedończycy pracują o 10,4 roku dłużej niż Macedonki, a w Turcji luka płciowa wynosi blisko 20 lat (19,9 roku).
System emerytalny w Polsce jest skomplikowany i regulowany przez normy sformułowane w wielu aktach prawnych. Dotychczasowe próby jego uproszczenia i integracji nie powiodły się lub były wycofywane. Po waloryzacji wskaźników świadczeń, w marcu 2022 roku ustalono, że najniższa emerytura jest wyższa o 87,56 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Zakres tego artykułu nie pozwala wgłębić się w wymienione wyżej szczegóły. Wypada jednak wspomnieć o kilku aspektach działania systemu emerytalnego na terenie Rzeczypospolitej zasady działania systemu emerytalnego obowiązującego obecnie w PolsceGeneralnie zasady funkcjonowania systemu emerytalnego oraz kwestie omawiane w niniejszym artykule określa ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Większość osób urodzonych przed 1949 rokiem otrzymuje świadczenie emerytalne na zasadach określonych w reformie systemu ubezpieczeń społecznych z 1999 roku. Składki osób urodzonych po 1949 roku są ewidencjonowane w dwóch systemach – na koncie indywidualnym i subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym prowadzonym przez powszechne towarzystwo emerytalne (od 2014 r. uczestnictwo w OFE stało się dobrowolne).Wartość środków na koncie ZUS podlega waloryzacji o określony wskaźnik ogłaszany przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), natomiast wartość środków zgromadzonych na rachunku OFE zależy od wartości instrumentów finansowych, w które fundusz środki te 2022 roku wskaźnik waloryzacji wynosi 107%, w konsekwencji od 1 marca 2022 roku najniższa emerytura, a także renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty rodzinnej i renty socjalnej wzrosły o 87,56 zł – z 1 250,88 zł w 2021 roku do 1338,44 zł w 2022 obowiązujący w Polsce wiek emerytalny to 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. Od 2013 r. wiek emerytalny został wydłużony do 67 lat, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Jednak od października 2017 roku przywrócono poprzednie progi wieku emerytalnego i obecnie wynoszą one 60 i 65 zasady dotyczące wieku emerytalnego czy sposobu ewidencjonowania lub naliczania składek nie dotyczą niektórych grup zawodowych obsługiwanych przez branżowe systemy emerytalne, służb mundurowych, górników, nauczycieli, sędziów czy osób rozliczających się za pośrednictwem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). W tych grupach obowiązują zupełnie inne zasady naliczania wysokości emerytur, niższy wiek emerytalny i ustalenia podstawy wymiaru emerytury brana jest pod uwagę kwota bazowa obowiązująca w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę. Muszą być w tym dniu spełnione wszystkie warunki konieczne do przyznania Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych ZUS: „Kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne, określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, w poprzednim roku kalendarzowym. Jest ustalana corocznie i obowiązuje od dnia 1 marca każdego roku kalendarzowego do końca lutego następnego roku kwoty bazowej ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do 7 roboczego dnia lutego każdego roku”Najniższa emerytura w 2022 roku (od 1 marca) wynosi 1338,44 zł brutto. Dla porównania od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. kwota najniższej emerytury brutto to 1250,88 zł. Według ZUS-u kwoty najniższych świadczeń obecnie wynoszą:emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna – 1338,44 zł;renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 1003,83 zł;renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową i renta rodzinna wypadkowa – 1606,13 zł;renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową – 1204,60 zł. Komu przysługuje najniższa emerytura?Jak wspomniano wyżej, w punkcie 2. – zgodnie z nowelizacją ustawy o rentach i emeryturach wszystkie świadczenia wypłacane poniżej pewnej kwoty zostały zwaloryzowane do kwoty minimalnej. Dotyczy to świadczeń przyznanych z ZUS-u emerytura z urzędu przysługuje osobom, które:pobierają rentę z tytułu niezdolności do pracy (w tym również rentę przyznaną w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych),osiągnęły powszechny wiek emerytalny (od 1 października 2017 r. jest to 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).Emerytura z urzędu przyznawana jest niezależnie od długości stażu ubezpieczeniowego. Aby ją otrzymać, nie trzeba składać żadnego podkreślić, że od 1 stycznia 2015 roku emerytura z urzędu wypłacana jest już wyłącznie na zasadach kapitałowych, gdyż dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku. Zatem wyliczana jest przede wszystkim przez podzielenie zgromadzonej na koncie ubezpieczonego sumy składek na ubezpieczenie emerytalne z uwzględnieniem ich normalnym trybie – gdy świadczenie nie zostało przyznane z urzędu, to aby najniższa emerytura przysługiwała muszą zostać spełnione określone wymagania. Oprócz osiągnięcia wymaganego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn), warunkiem koniecznym do otrzymania minimalnej emerytury jest wykazanie się odpowiednim stażem pracy, który na mocy reformy systemu emerytalnego od października 2017 r. wynosi 20 lat dla kobiet oraz 25 lat dla mężczyzn. W przypadku zatem gdy osoba odchodząca na emeryturę nie posiada wymaganego stażu pracy, ZUS nie wypłaci jej emerytury minimalnej. Osoba taka otrzyma jedynie świadczenie w wysokości wynikającej z wysokości składek zgromadzonych na koncie osiągnięcia wieku emerytalnego i legitymowania się wystarczającym dla uzyskania świadczenia emerytalnego stażem, odprowadzone do ZUS-u przez ubezpieczonego składki mogą nie wystarczyć do uzyskania emerytury w wysokości świadczenia minimalnego. W takim przypadku emerytura jest automatycznie, z mocy ustawy, podwyższana do poziomu emerytury taka dotyczy pracowników otrzymujących minimalne wynagrodzenie, a także osób prowadzących działalność gospodarczą. Większość z nich opłaca bowiem minimalne składki ZUS. Mimo że podstawa tych składek wynosi obecnie 3553,20 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy), to jest ona niewystarczająca aby przysługiwała najniższa emerytura. ZUS podwyższy zatem emeryturę takiego przedsiębiorcy do poziomu aktualnie obowiązującej emerytury najniższej emerytury nie otrzymają osoby po osiągnięciu wymaganego przez prawo wieku emerytalnego, które nie spełniają wymogów dotyczących stażu pracy i za krótko opłacały składki oraz nie uzyskały prawa do świadczenia z urzędu. Otrzymają one tylko świadczenie wynikające ze zgromadzonego przez nich kapitału w ZUS-ie, które może być niższe od określonego w danym momencie świadczenia to np. osób, które sporadycznie były zatrudnione na umowę o pracę lub pracowały na podstawie umowy o dzieło, od której nie odprowadza się składek emerytalno-rentowych. Na emeryturę poniżej minimalnej muszą liczyć również osoby, które miały dłuższe przerwy w pracy albo długo chorowały (od zasiłków chorobowych nie odprowadza się składek), również kobiety, które przez wiele lat zajmowały się dziećmi oraz osoby pracujące przez większość okresu składkowego na ustanowienia systemu, gdzie najniższa emerytura w założeniu nie może wynosić mniej niż określona w ustawie kwota, wciąż wiele osób w Polsce otrzymuje emeryturę poniżej tej kwoty, a wielu przyszłych emerytów nie spełni kryteriów wymaganych do otrzymywania emerytury minimalnej i będzie otrzymywać co miesiąc niższe świadczenie.
Nawet jeśli odprowadzone składki nie wystarczą na wypłacenie świadczenia o określonej wysokości (niezależnie, czy przepracowało się 25 czy 30 lat), w takim wypadku emerytura jest z mocy ustawy podwyższana do poziomu emerytury minimalnej. Od 1 marca 2023 roku świadczenie to wynosi 1588,44 zł brutto. Od lipca wyższe emerytury – DW – 02.07.2023. Niemcy. Od lipca wyższe emerytury. W lipcu emeryci w Niemczech mogą się spodziewać podwyżki świadczeń. Jeszcze większy wzrost czeka ich wW momencie dojścia do wieku emerytalnego, nauczyciel korzystający z wcześniejszej emerytury nie dostanie tej rekompensaty, która jest zapisana w ustawie o emeryturach pomostowych (fot. shutterstock) 2520 zł brutto. Na taką emeryturę będzie mógł liczyć 56-letni nauczyciel po 30 latach pracy (składkowych), w tym 20 latach w oświacie.
.